Η Ελλάδα Καθαρός Εισαγωγέας Κρέατος

Η εμπορική θέση της Ελλάδας στο κρέας και στα παρασκευάσματα κρέατος παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή συνδέεται άμεσα με την εγχώρια παραγωγική βάση, την αγροδιατροφική επάρκεια και την εξάρτηση από διεθνείς αγορές. Με βάση τα στοιχεία της κατηγορίας Meat and meat preparations από το dataset International trade of EU and non-EU countries since 2002 by SITC [ds-059331__custom_21278099], η ανάλυση εξετάζει την πορεία των εισαγωγών, των εξαγωγών και του εμπορικού ισοζυγίου της Ελλάδας από το 2002 έως το 2025.

{tocify} $title={Περιεχόμενα}

Σύντομη Περιγραφική Ανάλυση

Το Γράφημα 1 παρουσιάζει το εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας στην κατηγορία κρέας και παρασκευάσματα κρέατος για την περίοδο 2002 έως 2025. Το ισοζύγιο υπολογίζεται ως εξαγωγές μείον εισαγωγές, επομένως οι αρνητικές τιμές δείχνουν ότι η αξία των εισαγωγών υπερβαίνει την αξία των εξαγωγών. Σε όλα τα έτη της περιόδου το ισοζύγιο παραμένει αρνητικό. Το 2002 το έλλειμμα ανέρχεται σε περίπου 862.90 εκατ., ενώ το 2003 μειώνεται σε 813.83 εκατ. Από το 2004 έως το 2006 αυξάνεται εκ νέου, από 874.96 εκατ. σε 1 091.21 εκατ. Την περίοδο 2007 έως 2019 το έλλειμμα κινείται κυρίως κοντά στο 1 000.00 έως 1 140.00 εκατ., χωρίς να υπάρχει αντιστροφή της εμπορικής θέσης. Το 2020 καταγράφεται σχετική βελτίωση, καθώς το έλλειμμα μειώνεται στα 962.64 εκατ., ενώ το 2021 παραμένει κοντά στα 983.09 εκατ. Από το 2022 και μετά, όμως, η εικόνα επιδεινώνεται έντονα. Το έλλειμμα αυξάνεται σε 1 304.19 εκατ. το 2022, 1 458.71 εκατ. το 2023, 1 555.33 εκατ. το 2024 και 1 792.24 εκατ. το 2025 [1].

Οι μεταβολές του ισοζυγίου δείχνουν ότι η πιο έντονη επιδείνωση εμφανίζεται το 2022, όταν το έλλειμμα αυξάνεται κατά περίπου 321.10 εκατ. σε σχέση με το 2021. Σημαντική επιδείνωση παρατηρείται επίσης το 2025, με αύξηση του ελλείμματος κατά περίπου 236.89 εκατ. σε σχέση με το 2024. Αντίθετα, η μεγαλύτερη βελτίωση εμφανίζεται το 2020, όταν το έλλειμμα μειώνεται κατά περίπου 175.86 εκατ. σε σχέση με το 2019. Συνολικά, από το 2002 έως το 2025 οι εισαγωγές αυξάνονται από 887.07 εκατ. σε 2 073.47 εκατ., δηλαδή κατά περίπου 133.74%, ενώ οι εξαγωγές αυξάνονται από 24.17 εκατ. σε 281.23 εκατ., δηλαδή κατά περίπου 1 063.46%. Παρά τη μεγάλη σχετική αύξηση των εξαγωγών, το αρχικό τους επίπεδο ήταν πολύ χαμηλό. Αυτό φαίνεται και από τον λόγο εξαγωγών προς εισαγωγές. Το 2002 οι εξαγωγές αντιστοιχούσαν μόλις στο 2.73% των εισαγωγών. Το ποσοστό βελτιώνεται σταδιακά και φθάνει στο υψηλότερο σημείο του το 2021, περίπου στο 15.06%. Το 2025 βρίσκεται στο 13.56%. Συνεπώς, η χώρα εμφανίζει αυξημένη εξαγωγική παρουσία, αλλά οι εξαγωγές παραμένουν πολύ μικρές σε σχέση με τις εισαγωγές.

Ο Πίνακας 2 συνοψίζει την πορεία του εμπορικού ισοζυγίου ανά τετραετία και επιτρέπει μία πιο καθαρή ανάγνωση της μεσοπρόθεσμης τάσης. Στην πρώτη τετραετία, 2002 έως 2005, το συνολικό έλλειμμα ανέρχεται σε 3 553.31 εκατ., με μέσο ετήσιο ισοζύγιο −888.33 εκατ. Η τιμή αυτή δείχνει ότι η αρνητική εμπορική θέση της Ελλάδας στην κατηγορία του κρέατος και των παρασκευασμάτων κρέατος δεν αποτελεί πρόσφατο φαινόμενο. Ήδη από την αρχή της περιόδου, οι εισαγωγές είναι πολλαπλάσιες των εξαγωγών. Στην τετραετία 2006 έως 2009, το έλλειμμα διευρύνεται σε 4 331.59 εκατ., ενώ το μέσο ετήσιο ισοζύγιο επιδεινώνεται σε −1 082.90 εκατ. Πρόκειται για την πρώτη σαφή επιδείνωση σε σχέση με την προηγούμενη τετραετία. Η αύξηση των εισαγωγών είναι μεγαλύτερη από την αύξηση των εξαγωγών, με αποτέλεσμα το εμπορικό κενό να γίνεται βαθύτερο.

Η περίοδος 2010 έως 2013 παρουσιάζει σχετική σταθεροποίηση. Το συνολικό έλλειμμα μειώνεται ελαφρά σε 4 288.66 εκατ., ενώ το μέσο ετήσιο ισοζύγιο διαμορφώνεται σε −1 072.17 εκατ. Η μεταβολή είναι μικρή και δεν αλλάζει τη βασική εικόνα. Παρά τις συνθήκες οικονομικής κρίσης, το ισοζύγιο παραμένει έντονα αρνητικό και δείχνει ότι η εισαγωγική εξάρτηση στην κατηγορία διατηρείται. Στην τετραετία 2014 έως 2017, η εικόνα βελτιώνεται ήπια. Το συνολικό έλλειμμα περιορίζεται σε 4 173.79 εκατ., ενώ το μέσο ετήσιο ισοζύγιο μειώνεται σε −1 043.45 εκατ. Η βελτίωση αυτή δεν είναι αρκετή για να αλλάξει τον χαρακτήρα της εμπορικής θέσης, αλλά δείχνει μία σχετική συγκράτηση του ελλείμματος.

Η τετραετία 2018 έως 2021 εμφανίζει την καλύτερη επίδοση μετά την πρώτη περίοδο. Το συνολικό έλλειμμα διαμορφώνεται σε 4 167.79 εκατ. και το μέσο ετήσιο ισοζύγιο σε −1 041.95 εκατ. Πρόκειται για σχεδόν ίδια τιμή με την περίοδο 2014 έως 2017, με πολύ μικρή βελτίωση. Η περίοδος αυτή λειτουργεί ως φάση σχετικής ισορροπίας, πριν από τη μεγάλη επιδείνωση που ακολουθεί. Η τετραετία 2022 έως 2025 αποτελεί το πιο κρίσιμο σημείο του πίνακα. Το συνολικό έλλειμμα αυξάνεται σε 6 110.46 εκατ., ενώ το μέσο ετήσιο ισοζύγιο φθάνει τα −1 527.62 εκατ. Η διαφορά από την προηγούμενη τετραετία είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Το μέσο ετήσιο έλλειμμα αυξάνεται κατά περίπου 485.67 εκατ. σε σχέση με την περίοδο 2018 έως 2021. Αυτό σημαίνει ότι η περίοδος 2022 έως 2025 δεν αποτελεί απλή συνέχεια της προηγούμενης τάσης, αλλά σαφή φάση επιδείνωσης.

Γράφημα 1. Κρέας και παρασκευάσματα κρέατος για Ελλάδα

Ισοζύγιο εμπορίου = Εξαγωγές − Εισαγωγές. Διεθνές εμπόριο χωρών ΕΕ και εκτός ΕΕ από το 2002, βάσει SITC.

Οι τιμές του γραφήματος έχουν διαιρεθεί με 10.000.000. Αρνητική τιμή σημαίνει ότι οι εισαγωγές υπερβαίνουν τις εξαγωγές.

Πίνακας 1. Αναλυτικός Πίνακας Δεδομένων

Έτος	Εισαγωγές	Εξαγωγές	Ισοζύγιο
2002	887.073.343	24.172.043
2003	840.302.936	26.473.062
2004	903.004.201	28.047.551
2005	1.037.153.650	35.534.358
2006	1.123.697.127	32.487.279
2007	1.097.766.148	68.026.229
2008	1.190.058.155	88.304.299
2009	1.183.589.614	74.706.605
2010	1.126.654.936	80.666.385
2011	1.148.649.226	64.474.385
2012	1.153.949.170	58.450.210
2013	1.125.326.195	62.324.381
2014	1.110.250.197	71.228.224
2015	1.075.004.902	68.635.265
2016	1.112.257.015	81.181.877
2017	1.192.953.394	95.633.369
2018	1.194.218.967	110.678.269
2019	1.264.875.462	126.350.608
2020	1.088.824.765	126.187.359
2021	1.157.330.173	174.242.896
2022	1.527.507.965	223.322.639
2023	1.682.095.620	223.381.843
2024	1.811.380.508	256.052.281
2025	2.073.468.307	281.230.640

Πίνακας 2. Σύνοψη ανά τετραετία

Περίοδος	Εισαγωγές	Εξαγωγές	Ισοζύγιο	Μέσο ετήσιο ισοζύγιο

Ο Πίνακας 2 υπολογίζεται αυτόματα από τα δεδομένα του Πίνακα 1. Οι αξίες εμφανίζονται σε εκατ.

Πηγή: International trade of EU and non-EU countries since 2002 by SITC, ds-059331__custom_21278099.

Σύνδεση με γεγονότα της αγοράς κρέατος

Η περιγραφική ανάλυση του Γραφήματος 1 και των Πινάκων 1 και 2 δείχνει ότι η Ελλάδα έχει διαχρονικά αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο στο κρέας και στα παρασκευάσματα κρέατος [1]. Το κρίσιμο σημείο, όμως, δεν είναι μόνο ότι το έλλειμμα υπάρχει σε όλα τα έτη. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η περίοδος 2022 έως 2025 εμφανίζει σαφή επιδείνωση, καθώς το μέσο ετήσιο έλλειμμα αυξάνεται από −1 041.95 εκατ. την τετραετία 2018 έως 2021 σε −1 527.62 εκατ. την τετραετία 2022 έως 2025 [1]. Αυτή η μεταβολή δεν μπορεί να ερμηνευθεί μόνο ως αριθμητική διακύμανση. Πρέπει να εξεταστεί μέσα στο πλαίσιο των διαταραχών που επηρέασαν την ευρωπαϊκή και ελληνική αγορά ζωικής παραγωγής.

Η αγορά κρέατος είναι από τις πλέον ευαίσθητες αγροδιατροφικές αγορές. Δεν εξαρτάται μόνο από την παραγωγική ικανότητα μιας χώρας, αλλά και από την υγειονομική κατάσταση των εκτροφών, το κόστος ζωοτροφών, την ενέργεια, τη μεταποίηση, την ψυκτική αλυσίδα και τους ελέγχους στην προέλευση των προϊόντων. Έτσι, ένα εμπορικό έλλειμμα στο κρέας δεν είναι απλώς λογιστικό αποτέλεσμα. Μπορεί να δείχνει βαθύτερες αδυναμίες στην παραγωγική βάση, αλλά και την ευκολία με την οποία μία χώρα καλύπτει την εσωτερική ζήτηση μέσω εισαγωγών [1]. Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι η αγορά κρέατος έχει επηρεαστεί επανειλημμένα από κρίσεις εμπιστοσύνης. Η κρίση της BSE [2] άφησε ισχυρό θεσμικό αποτύπωμα στην Ευρώπη, με αυστηρότερα συστήματα ελέγχου και μεγαλύτερη έμφαση στην ασφάλεια των ζωοτροφών και των τροφίμων. Αργότερα, το σκάνδαλο του αλογίσιου κρέατος το 2013 [3] ανέδειξε ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η παραγωγή, αλλά και η ιχνηλασιμότητα. Όταν ένα προϊόν δηλώνεται ως βοδινό, αλλά περιέχει άλλο είδος κρέατος, το ζήτημα δεν είναι απλώς εμπορικό. Είναι ζήτημα εμπιστοσύνης σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων.

Στην ελληνική περίπτωση, η επιδείνωση μετά το 2021 αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή συμπίπτει με μία περίοδο αυξημένης πίεσης στη ζωική παραγωγή. Η γρίπη των πτηνών στην Ευρώπη [4], [5], οι υγειονομικές κρίσεις σε αιγοπρόβατα [6], [7], [8] και οι πιέσεις στο κόστος παραγωγής δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η εγχώρια παραγωγή γίνεται πιο ευάλωτη. Όταν η παραγωγή πιέζεται και η ζήτηση παραμένει, οι εισαγωγές λειτουργούν ως μηχανισμός κάλυψης του κενού. Αυτό ακριβώς κάνει το εμπορικό ισοζύγιο τόσο χρήσιμο, δεν δείχνει μόνο τι αγοράζει και τι πουλάει μία χώρα, αλλά και πόσο ανθεκτική είναι η παραγωγική της βάση όταν το περιβάλλον γίνεται δυσκολότερο. Σε αυτό το σημείο έχει σημασία και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ [9], [10]. Δεν αφορά στενά το εμπόριο κρέατος, αλλά αφορά κάτι πολύ πιο θεμελιώδες, την αξιοπιστία του συστήματος που κατευθύνει αγροτικές ενισχύσεις προς την παραγωγή. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ συνδέθηκε με κακοδιαχείριση και απάτη στις αγροτικές επιδοτήσεις, με πρόστιμο της ΕΕ προς την Ελλάδα ύψους 392.2 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2016 έως 2022, σύμφωνα με το Reuters [9].

Αυτό το στοιχείο έχει σημασία για την αγορά κρέατος, επειδή οι επιδοτήσεις δεν είναι ουδέτερες λογιστικές πληρωμές. Υποτίθεται ότι στηρίζουν εισόδημα, παραγωγική συνέχεια, επενδύσεις και αγροτική ανθεκτικότητα. Όταν το σύστημα των ενισχύσεων εμφανίζει σοβαρές αδυναμίες, τίθεται ένα κρίσιμο ερώτημα, ενισχύεται πράγματι η πραγματική παραγωγή ή συντηρείται ένα στρεβλό διοικητικό σύστημα;

Συμφωνία Mercosur Agreement

Η συζήτηση για την ελληνική αγορά κρέατος δεν μπορεί να αγνοήσει την EU Mercosur Agreement [11]. Η συμφωνία αφορά την εμπορική σχέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες της Mercosur, δηλαδή κυρίως τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη [11]. Για την αγορά κρέατος, το θέμα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο, επειδή οι χώρες αυτές έχουν ισχυρή εξαγωγική παρουσία σε προϊόντα όπως το βοδινό και τα πουλερικά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι η συμφωνία προβλέπει σταδιακά εφαρμοζόμενες ποσοστώσεις για ευαίσθητα προϊόντα, όπως το βοδινό, τα πουλερικά και η ζάχαρη, καθώς και δυνατότητα ενεργοποίησης ρήτρας διασφάλισης, αν οι εισαγωγές προκαλέσουν ή απειλήσουν να προκαλέσουν σοβαρή ζημία σε ευρωπαϊκούς κλάδους [12].

Για μία χώρα όπως η Ελλάδα, όπου το ισοζύγιο στο κρέας είναι ήδη διαχρονικά αρνητικό, η συμφωνία αυτή δημιουργεί έναν πρόσθετο προβληματισμό [1], [11], [12]. Από τη μία πλευρά, φθηνότερες ή πιο ανταγωνιστικές εισαγωγές μπορούν να συγκρατήσουν το κόστος για την κατανάλωση και τη μεταποίηση. Από την άλλη πλευρά, μπορούν να αυξήσουν την πίεση στην εγχώρια παραγωγή, ιδίως όταν οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος ζωοτροφών, ενέργειας, εργασίας και συμμόρφωσης με ευρωπαϊκούς κανόνες. Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εμπορικό, αλλά ζήτημα παραγωγικής αντοχής.

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τον ανταγωνισμό υπό άνισες συνθήκες. Οι Ευρωπαίοι παραγωγοί συχνά υποστηρίζουν ότι καλούνται να λειτουργήσουν με αυστηρότερους περιβαλλοντικούς, υγειονομικούς και ζωοτεχνικούς κανόνες από τους ανταγωνιστές τους σε τρίτες χώρες. Η Επιτροπή τονίζει ότι τα ευρωπαϊκά υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά πρότυπα δεν αλλάζουν και ότι κάθε προϊόν που πωλείται στην ΕΕ πρέπει να συμμορφώνεται με τους κανόνες προστασίας της ανθρώπινης, ζωικής και φυτικής υγείας [11], [12]. Ωστόσο, η ανησυχία της αγοράς δεν αφορά μόνο τον τυπικό κανόνα εισόδου. Αφορά και το αν οι έλεγχοι, η ιχνηλασιμότητα και η πρακτική εφαρμογή μπορούν πράγματι να διασφαλίσουν ισοδύναμες συνθήκες παραγωγής.

Η υγειονομική διάσταση είναι επίσης κρίσιμη. Το κρέας δεν είναι ένα απλό εμπορικό αγαθό. Συνδέεται με ζωονόσους, αντιβιοτικά, ζωοτροφές, σφαγεία, ψυκτική αλυσίδα και δυνατότητα ελέγχου της προέλευσης. Σε μία περίοδο όπου η Ευρώπη έχει ήδη αντιμετωπίσει γρίπη των πτηνών, ασθένειες μηρυκαστικών και κρίσεις εμπιστοσύνης στην αλυσίδα τροφίμων, η αύξηση των εμπορικών ροών από μεγάλες παραγωγικές περιοχές εκτός ΕΕ απαιτεί ιδιαίτερα αυστηρή εποπτεία [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8]. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη κινηθεί προς πρόσθετες ρήτρες διασφάλισης για ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα, όπως το βοδινό και τα πουλερικά, με παρακολούθηση της αγοράς και εξαμηνιαίες αναφορές από την Επιτροπή [13].

Συμπέρασμα

Συνεπώς, στην περίπτωση της Ελλάδας, η EU Mercosur Agreement πρέπει να διαβαστεί με επιφύλαξη, καθώς η εμπορική θέση της Ελλάδας είναι ήδη αδύναμη σύμφωνα με τα δεδομένα. Αν η χώρα ήταν κοντά στην αυτάρκεια ή είχε ισχυρό εξαγωγικό πλεονέκτημα στο κρέας, η συμφωνία θα μπορούσε να κριθεί διαφορετικά. Όμως, όταν το έλλειμμα είναι μόνιμο και βαθαίνει μετά το 2021, η πιθανή αύξηση ανταγωνιστικών εισαγωγών δημιουργεί ερώτημα για το μέλλον της εγχώριας παραγωγής και κατα συνέπεια της ανθεκτικότητας του εγχώριου διατροφικού συστήματος.

Πηγές

[1] Eurostat, International trade of EU and non-EU countries since 2002 by SITC, dataset ds-059331__custom_21278099. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/

[2] European Food Safety Authority, Bovine spongiform encephalopathy BSE. https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/bovine-spongiform-encephalopathy-bse

[3] European Commission, Horse meat 2013 14. https://food.ec.europa.eu/food-safety/eu-agri-food-fraud-network/eu-coordinated-actions/horse-meat-2013-14_en

[4] European Food Safety Authority, Avian influenza. https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/avian-influenza

[5] European Food Safety Authority, Avian influenza largest seasonal epidemic ever in Europe. https://www.efsa.europa.eu/en/news/avian-influenza-largest-seasonal-epidemic-ever-europe

[6] Reuters, Greece bans moving goats and sheep as goat plague spreads, 29 July 2024. https://www.reuters.com/world/europe/greece-bans-moving-goats-sheep-goat-plague-spreads-2024-07-29/

[7] Reuters, Greece reported BTV3 bluetongue in sheep and goats, WOAH says, 7 October 2024. https://www.reuters.com/world/europe/greece-reported-btv3-bluetongue-sheep-goats-woah-says-2024-10-07/

[8] Reuters, Greece imposes restrictions to contain spread of pox among sheep, goats, 23 October 2024. https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/greece-imposes-restrictions-contain-spread-pox-among-sheep-goats-2024-10-23/

[9] Reuters, EU hits Greece with record fine over farmers subsidy fraud, 17 June 2025. https://www.reuters.com/business/finance/eu-hits-greece-with-record-fine-over-farmers-subsidy-fraud-2025-06-17/

[10] Reuters, Greek government seeks parliamentary probe into EU farm fraud, opposition decries, 14 July 2025. https://www.reuters.com/world/greek-government-seeks-parliamentary-probe-into-eu-farm-fraud-opposition-decries-2025-07-14/

[11] European Commission, The EU Mercosur trade agreement. https://commission.europa.eu/topics/trade/eu-mercosur-trade-agreement_en

[12] European Commission, EU Mercosur Trade Agreement Agri 2025. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/api/files/attachment/882168/EU-Mercosur%20Trade%20Agreement%20-%20Agri%20-%202025.pdf

[13] European Parliament, Mercosur Parliament approves safeguard clauses to protect EU agriculture, 10 February 2026. https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20260205IPR33618/mercosur-parliament-approves-safeguard-clauses-to-protect-eu-agriculture

Κυριότερες Αιτίες Πληθωρισμού Αποπληθωρισμού

Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία παρατείνεται, οι υλικές καταστροφές και οι επιπτώσεις των κυρώσεων εξακολουθούν να κλονίζουν την παγκόσμια οικονομία. Οι συνέπειες θα εκδηλωθούν κυρίως μέσω υψηλότερων τιμών ενέργειας και ασθενέστερης εμπιστοσύνης στην οικονομία και στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σε έναν κόσμο που ήδη δοκιμάζεται από τον πληθωρισμό που συνδέεται με την πανδημία. Ο Corrado και οι συνεργάτες του από το National Institute of Economic and Social Research έχουν ποσοτικοποιήσει τους διαύλους μετάδοσης των πολέμων στην πρόσφατη έκδοση του Global Economic Outlook. Η Ρωσία και η Ουκρανία αποτελούν σημαντικούς προμηθευτές ορισμένων εμπορευμάτων, μεταξύ των οποίων το τιτάνιο, το παλλάδιο, το σιτάρι και το καλαμπόκι. Η επίδραση των πολέμων στις τιμές των εμπορευμάτων και στον πληθωρισμό, και κατ’ επέκταση στις δαπάνες των νοικοκυριών, είναι σημαντικότερη από την πιθανή μετάδοση των επιπτώσεων μέσω των εμπορικών διασυνδέσεων με άλλα κράτη [1].

{tocify} $title={Περιεχόμενα}

Η Έννοια του Πληθωρισμού

Ο υψηλός πληθωρισμός αποτελεί ένα από τα συνηθέστερα φαινόμενα που κάθε χώρα καλείται να αντιμετωπίσει, τουλάχιστον κάποια στιγμή στην οικονομική της ιστορία. Σε μια οικονομία της αγοράς, οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών μπορούν να μεταβάλλονται συνεχώς. Ορισμένες τιμές αυξάνονται, ενώ άλλες μειώνονται. Πληθωρισμός εμφανίζεται όταν οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών αυξάνονται γενικευμένα και όχι μόνο σε μεμονωμένα προϊόντα. Αυτό σημαίνει ότι σήμερα μπορεί κανείς να αγοράσει λιγότερα με 1 ευρώ σε σχέση με χθες. Με άλλα λόγια, ο πληθωρισμός μειώνει την αξία του νομίσματος και συρρικνώνει τους πραγματικούς μισθούς με την πάροδο του χρόνου. Κατά τον υπολογισμό της μέσης αύξησης των τιμών, οι τιμές των προϊόντων στα οποία δαπανάται μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος, όπως η ηλεκτρική ενέργεια, σταθμίζονται περισσότερο από τις τιμές προϊόντων στα οποία δαπανάται μικρότερο μέρος, όπως η ζάχαρη ή τα ταχυδρομικά τέλη. Έστω ότι RW συμβολίζει τον πραγματικό μισθό, NW τον ονομαστικό μισθό και Ir τον ρυθμό πληθωρισμού.

`RW = NW - NW * Ir`

`RW = (1 - Ir) * NW`

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, στη ζώνη του ευρώ ο πληθωρισμός των τιμών καταναλωτή μετράται με τη χρήση του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Ο όρος «εναρμονισμένος» σημαίνει ότι όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρησιμοποιούν την ίδια μεθοδολογία. Αυτό διασφαλίζει ότι τα δεδομένα μιας χώρας μπορούν να συγκριθούν με τα δεδομένα μιας άλλης χώρας. Ο δείκτης αυτός αποτελεί έναν χρήσιμο τρόπο παρακολούθησης των μεταβολών των τιμών στην οικονομία. Βασικός στόχος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι η διασφάλιση της σταθερότητας των τιμών. Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα υπηρεσία, η οποία διατίθεται δωρεάν σε όλους, είναι ο Προσωπικός Υπολογιστής Πληθωρισμού, ο οποίος υπολογίζει τον προσωπικό ρυθμό πληθωρισμού με βάση τις καταναλωτικές συνήθειες.

Διαφορετικά Είδη Πληθωρισμού

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι υπάρχουν πολλά είδη πληθωρισμού. Τα είδη αυτά διαφοροποιούνται μεταξύ τους ανάλογα με την αιτία που προκαλεί την αύξηση των τιμών. Ο πληθωρισμός ταξινομείται ορισμένες φορές σε τρεις βασικές κατηγορίες: πληθωρισμό ζήτησης, πληθωρισμό κόστους και ενσωματωμένο πληθωρισμό. Ο ενσωματωμένος πληθωρισμός αποτελεί μια εναλλακτική ερμηνεία της αύξησης των τιμών, η οποία διαφέρει από τις θεωρίες του πληθωρισμού κόστους και του πληθωρισμού ζήτησης. Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει τον ρόλο των προσδοκιών των καταναλωτών και των επιχειρήσεων σχετικά με τον μελλοντικό πληθωρισμό [2][5].

Πληθωρισμός Ζήτησης

Η φράση «πάρα πολλά χρήματα κυνηγούν πολύ λίγα αγαθά» περιγράφει την κατάσταση που οι οικονομολόγοι αποδίδουν στον πληθωρισμό ζήτησης. Αυτό το είδος πληθωρισμού μπορεί να προκληθεί από αύξηση της συνολικής ζήτησης. Η κεϋνσιανή οικονομική θεωρία υποστηρίζει ότι η αύξηση της συνολικής ζήτησης μπορεί να συνδέεται με άνοδο της απασχόλησης. Οι υψηλότεροι μισθοί μετατρέπονται σε μεγαλύτερη ζήτηση σε μια αγορά εργασίας με περιορισμένα διαθέσιμα εργατικά χέρια. Ο όρος πληθωρισμός ζήτησης συνήθως περιγράφει ένα γενικευμένο φαινόμενο. Δηλαδή, όταν η καταναλωτική ζήτηση υπερβαίνει τη διαθέσιμη προσφορά πολλών κατηγοριών καταναλωτικών αγαθών, εμφανίζεται πληθωρισμός ζήτησης, ο οποίος προκαλεί γενική αύξηση του κόστους ζωής.

Ο πληθωρισμός ζήτησης αποτελεί βασική αρχή της κεϋνσιανής οικονομικής θεωρίας και περιγράφει τις επιπτώσεις μιας ανισορροπίας μεταξύ ζήτησης και προσφοράς. Όταν η συνολική ζήτηση σε μια οικονομία υπερβαίνει σημαντικά τη συνολική προσφορά, οι τιμές αυξάνονται. Αυτή θεωρείται η συνηθέστερη αιτία πληθωρισμού. Στην κεϋνσιανή οικονομική θεωρία, η αύξηση της απασχόλησης οδηγεί σε αύξηση της συνολικής ζήτησης για καταναλωτικά αγαθά. Ως απάντηση στη ζήτηση, οι επιχειρήσεις προσλαμβάνουν περισσότερους εργαζομένους για να αυξήσουν την παραγωγή. Όσο περισσότερους εργαζομένους προσλαμβάνουν οι επιχειρήσεις, τόσο περισσότερο αυξάνεται η απασχόληση. Τελικά, η ζήτηση για καταναλωτικά αγαθά υπερβαίνει την ικανότητα των παραγωγών να τα προσφέρουν. Υπάρχουν πέντε βασικές αιτίες του πληθωρισμού ζήτησης [3]:

• Αναπτυσσόμενη οικονομία: Όταν οι καταναλωτές αισθάνονται εμπιστοσύνη, δαπανούν περισσότερο και αναλαμβάνουν περισσότερο χρέος. Αυτό οδηγεί σε σταθερή αύξηση της ζήτησης, γεγονός που συνεπάγεται υψηλότερες τιμές.
  
• Αύξηση της ζήτησης για εξαγωγές: Μια απότομη αύξηση των εξαγωγών μπορεί να προκαλέσει υποτίμηση των σχετικών νομισμάτων.
  
• Κρατικές δαπάνες: Όταν το κράτος δαπανά πιο ελεύθερα, οι τιμές αυξάνονται.
  
• Πληθωριστικές προσδοκίες: Οι επιχειρήσεις μπορεί να αυξήσουν τις τιμές τους επειδή αναμένουν πληθωρισμό στο άμεσο μέλλον.
  
• Περισσότερο χρήμα στο σύστημα: Η αύξηση της προσφοράς χρήματος, όταν υπάρχουν πολύ λίγα αγαθά προς αγορά, οδηγεί σε αύξηση των τιμών.

Πληθωρισμός Κόστους

Ο πληθωρισμός κόστους, ο οποίος αναφέρεται και ως πληθωρισμός μισθολογικής πίεσης, εμφανίζεται όταν το γενικό επίπεδο τιμών αυξάνεται λόγω αυξήσεων στο κόστος εργασίας και στο κόστος των εμπορευμάτων. Το υψηλότερο κόστος παραγωγής μπορεί να μειώσει τη συνολική προσφορά, δηλαδή τη συνολική παραγωγή στην οικονομία. Εφόσον η ζήτηση για αγαθά δεν έχει μεταβληθεί, οι αυξήσεις των τιμών μεταφέρονται από την παραγωγή στους καταναλωτές, προκαλώντας πληθωρισμό κόστους.

Η συνηθέστερη αιτία του πληθωρισμού κόστους ξεκινά από την αύξηση του κόστους παραγωγής, η οποία μπορεί να είναι αναμενόμενη ή απρόβλεπτη. Για παράδειγμα, το κόστος των πρώτων υλών ή των αποθεμάτων που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή μπορεί να αυξηθεί, με αποτέλεσμα υψηλότερο κόστος. Για να εμφανιστεί πληθωρισμός κόστους, η ζήτηση για το επηρεαζόμενο προϊόν πρέπει να παραμείνει σταθερή κατά την περίοδο κατά την οποία μεταβάλλεται το κόστος παραγωγής. Για να αντισταθμίσουν το αυξημένο κόστος παραγωγής, οι παραγωγοί αυξάνουν την τιμή προς τον καταναλωτή, ώστε να διατηρήσουν τα επίπεδα κέρδους τους και να ανταποκριθούν στην αναμενόμενη ζήτηση. Υπάρχουν τέσσερις βασικές αιτίες του πληθωρισμού κόστους [4]:

• Κόστος εισροών: Όπως αναφέρθηκε, πρόκειται για αύξηση του κόστους των εισροών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία, όπως οι πρώτες ύλες. Για παράδειγμα, αν οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν χαλκό στην παραγωγή και η τιμή του μετάλλου αυξηθεί απότομα, μπορούν να μεταφέρουν αυτό το αυξημένο κόστος στους πελάτες τους.
  
• Αύξηση του κόστους εργασίας: Υποχρεωτικές αυξήσεις μισθών για τους εργαζομένους στην παραγωγή λόγω αύξησης του κατώτατου μισθού ανά εργαζόμενο.
  
• Φυσικές καταστροφές: Όταν μια μεγάλη καταστροφή προκαλεί απρόβλεπτες ζημιές σε μια παραγωγική μονάδα και οδηγεί σε πλήρη ή μερική διακοπή της παραγωγικής αλυσίδας, είναι πιθανό να προκύψει υψηλότερο κόστος παραγωγής.
  
• Κρατική πολιτική: Άλλα γεγονότα μπορούν επίσης να θεωρηθούν αιτίες πληθωρισμού κόστους, εφόσον οδηγούν σε υψηλότερο κόστος παραγωγής, όπως μια απότομη αλλαγή στη νομοθεσία που επηρεάζει την ικανότητα μιας χώρας να διατηρήσει το προηγούμενο επίπεδο παραγωγής της. Ωστόσο, οι κρατικά προκαλούμενες αυξήσεις στο κόστος παραγωγής είναι συχνότερες στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Ενσωματωμένος Πληθωρισμός

Όταν εμφανίζονται πληθωρισμός ζήτησης και πληθωρισμός κόστους, οι εργαζόμενοι μπορεί να αρχίσουν να ζητούν αυξήσεις από τους εργοδότες τους. Αν οι εργοδότες δεν διατηρήσουν τους μισθούς σε ανταγωνιστικά επίπεδα, μπορεί να αντιμετωπίσουν έλλειψη εργατικού δυναμικού. Όταν μια επιχείρηση αυξάνει τους μισθούς των εργαζομένων και προσπαθεί να διατηρήσει τα περιθώρια κέρδους της μέσω αύξησης των τιμών, τότε εμφανίζεται ενσωματωμένος πληθωρισμός. Για παράδειγμα, αν διαπιστώσετε ότι το αγαπημένο σας καφέ αυξάνει τις τιμές λόγω της αύξησης του κόστους των κόκκων καφέ, τότε επηρεάζεστε από πληθωρισμό κόστους. Αν, παρά τη δυσάρεστα υψηλή τιμή, συνεχίσετε να αγοράζετε τον καφέ, τότε συμβάλλετε σε συνθήκες πληθωρισμού ζήτησης.

Με άλλα λόγια, ο ενσωματωμένος πληθωρισμός σχετίζεται με τις προσαρμοστικές προσδοκίες, δηλαδή με την ιδέα ότι οι άνθρωποι αναμένουν πως οι σημερινοί ρυθμοί πληθωρισμού θα συνεχιστούν και στο μέλλον. Καθώς οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών αυξάνονται, οι άνθρωποι μπορεί να αναμένουν συνεχείς αυξήσεις αντίστοιχου μεγέθους στο μέλλον. Επομένως, οι εργαζόμενοι μπορεί να απαιτήσουν υψηλότερους μισθούς για να διατηρήσουν το βιοτικό τους επίπεδο. Οι υψηλότεροι μισθοί μετατρέπονται σε υψηλότερο κόστος για αγαθά και υπηρεσίες, και αυτή η σπειροειδής σχέση μισθών και τιμών συνεχίζεται, καθώς ο ένας παράγοντας τροφοδοτεί τον άλλον και αντιστρόφως [5].

Οι Επιπτώσεις του Αποπληθωρισμού

Οι περισσότεροι οικονομολόγοι σήμερα θεωρούν ότι ο χαμηλός, σταθερός και, κυρίως, προβλέψιμος πληθωρισμός είναι ωφέλιμος για μια οικονομία. Όταν ο πληθωρισμός είναι χαμηλός και προβλέψιμος, ενσωματώνεται ευκολότερα στις συμβάσεις προσαρμογής τιμών και στα επιτόκια, γεγονός που περιορίζει τις στρεβλωτικές του επιδράσεις. Επιπλέον, η γνώση ότι οι τιμές θα είναι ελαφρώς υψηλότερες στο μέλλον δίνει στους καταναλωτές κίνητρο να αγοράσουν νωρίτερα, γεγονός που ενισχύει την οικονομική δραστηριότητα. Πολλοί κεντρικοί τραπεζίτες έχουν καταστήσει τη διατήρηση χαμηλού και σταθερού πληθωρισμού βασικό στόχο πολιτικής, μια πολιτική που είναι γνωστή ως στόχευση πληθωρισμού [6].

Το ακριβώς αντίθετο του πληθωρισμού είναι ο αποπληθωρισμός. Όταν υπάρχει αποπληθωρισμός, οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών μειώνονται, γεγονός που με τη σειρά του αυξάνει την αγοραστική δύναμη του χρήματος. Αυτό σημαίνει επίσης ότι μπορούν να αγοραστούν περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες με το ίδιο χρηματικό ποσό. Η κατάσταση αυτή εμφανίζεται φυσικά σε μια οικονομία όταν η προσφορά χρήματος είναι περιορισμένη. Ο αποπληθωρισμός θεωρείται γενικά οικονομική κρίση, η οποία συνδέεται με ανεργία και πολύ χαμηλά επίπεδα παραγωγικότητας αγαθών και υπηρεσιών. Ορισμένα από τα βασικά προβλήματα του αποπληθωρισμού είναι τα εξής [8][10]:

• Αποθαρρύνει την καταναλωτική δαπάνη: Όταν οι τιμές μειώνονται, οι καταναλωτές συχνά μπαίνουν στον πειρασμό να αναβάλουν τις αγορές τους, επειδή θεωρούν ότι τα προϊόντα θα είναι φθηνότερα στο μέλλον. Αυτή η πτώση της καταναλωτικής δαπάνης αποτέλεσε χαρακτηριστικό της αποπληθωριστικής εμπειρίας της Ιαπωνίας στις δεκαετίες του 1990 και του 2000, δηλαδή της ιαπωνικής χρηματοπιστωτικής κρίσης και των λεγόμενων χαμένων δεκαετιών.
• Αυξάνει την πραγματική αξία του χρέους: Ο αποπληθωρισμός αυξάνει την πραγματική αξία του χρήματος και την πραγματική αξία του χρέους. Καθιστά δυσκολότερη την εξυπηρέτηση των χρεών από τους οφειλέτες. Σε μια περίοδο αποπληθωρισμού, οι επιχειρήσεις βλέπουν επίσης τα έσοδά τους να μειώνονται και οι καταναλωτές είναι πιθανό να λαμβάνουν χαμηλότερους μισθούς.
• Αυξάνει τα πραγματικά επιτόκια: Τα επιτόκια δεν μπορούν να μειωθούν κάτω από το μηδέν. Επομένως, ο αποπληθωρισμός μπορεί να συμβάλει σε ανεπιθύμητη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής. Αυτό αποτελεί ιδιαίτερο πρόβλημα για χώρες της ευρωζώνης που δεν χρησιμοποιούν άλλες μορφές νομισματικής πολιτικής, όπως η ποσοτική χαλάρωση. Πρόκειται για έναν ακόμη παράγοντα που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερη ανεργία.
• Προκαλεί ανεργία λόγω πραγματικών μισθών: Οι αγορές εργασίας συχνά χαρακτηρίζονται από «άκαμπτους μισθούς». Οι εργαζόμενοι αντιτίθενται ιδιαίτερα στις μειώσεις των ονομαστικών μισθών, επειδή κανείς δεν θέλει να βλέπει τον μισθό του να μειώνεται, ιδίως όταν έχει συνηθίσει σε ετήσιες αυξήσεις. Επομένως, οι πραγματικοί μισθοί αυξάνονται κατά τις περιόδους αποπληθωρισμού. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ανεργία λόγω πραγματικών μισθών. Ο χαμηλός πληθωρισμός αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην υψηλή ανεργία στην Ευρώπη.

Σε μια αποπληθωριστική κατάσταση, οι επιχειρήσεις και το ευρύ κοινό συσσωρεύουν λιγότερο πλούτο και, επομένως, οι δαπάνες γίνονται πολύ χαμηλές, γεγονός που μειώνει περαιτέρω τη ζήτηση [7]. Ο πρώην πρόεδρος της Fed, Paul Volcker, το απέδειξε αυτό τη δεκαετία του 1980. Αντιμετώπισε τον διψήφιο πληθωρισμό αυξάνοντας τα επιτόκια στο 20% [9]. Τα διατήρησε σε αυτό το επίπεδο, παρότι αυτό προκάλεσε ύφεση. Χρειάστηκε να λάβει αυτό το δραστικό μέτρο για να πείσει όλους ότι ο πληθωρισμός μπορούσε πράγματι να τεθεί υπό έλεγχο. Χάρη στον Volcker, οι κεντρικοί τραπεζίτες γνωρίζουν πλέον ότι το σημαντικότερο εργαλείο για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού ή του αποπληθωρισμού είναι ο έλεγχος των προσδοκιών των ανθρώπων σχετικά με τις μεταβολές των τιμών.

Πηγές

1. Macchiarelli, Corrado. "Russia’s War in Ukraine Is Driving Global Inflation. Here’s How Much." Barrons, Jul 8, 2022, barrons.com/articles/war-in-ukraine-driving-global-inflation-51657294183
2. Moffatt, Mike. "Inflation in Economics." ThoughtCo, Feb. 16, 2021, thoughtco.com/study-overview-of-inflation-1147538
3. James, Chen. "What is Demand-Pull Inflation?" Investopedia, Sep. 14, 2022, investopedia.com/terms/d/demandpullinflation.asp
4. Will, Kenton. "Cost-Push Inflation: When It Occurs, Definition, and Causes" Investopedia, Mar. 07, 2022, investopedia.com/terms/c/costpushinflation.asp
5. Geoff, Williams. "3 Types Of Inflation And How They Differ" Forbes Advisor, Jul. 27, 2022, forbes.com/advisor/personal-finance/types-of-inflation/
6. Jason, Fernado. "Inflation: What It Is, How It Can Be Controlled, and Extreme Examples" Investopedia, Sep. 13, 2022, investopedia.com/terms/i/inflation.asp
7. Maheshwari, Rashi. "Inflation And Deflation" Forbes Advisor, Oct 10, 2022, forbes.com/advisor/in/investing/inflation-and-deflation/
8. Wessel, David. "Five Reasons to Worry About Deflation" Brookings, Oct. 16, 2014, brookings.edu/opinions/5-reasons-to-worry-about-deflation/
9. Federal Reserve Bank of New York. “Historical Changes of the Target Federal Funds and Discount Rates.”
10. Tejvan, Pettinger. "Problems of deflation" Economics Help, Dec. 09, 2019, economicshelp.org/blog/978/economics/definition-of-deflation/

Πρασινίζει η Οικονομία της ΕΕ;

Η πράσινη ανάπτυξη θεωρείται πρακτικό εργαλείο για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης (Kasztelan, 2017). Βασίζεται στην κατανόηση ότι, εφόσον η οικονομική μεγέθυνση παραμένει κυρίαρχος στόχος, απαιτείται η αποσύνδεση της οικονομικής μεγέθυνσης από τη χρήση πόρων και τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ο όρος «αποσύνδεση» χρησιμοποιείται συνήθως για να δηλώσει τη δυνατότητα οικονομικής μεγέθυνσης που λαμβάνει χώρα ταυτόχρονα με τη μείωση της περιβαλλοντικής πίεσης. Με άλλα λόγια, η έννοια της αποσύνδεσης εισήχθη προκειμένου να μετρηθεί και να αναλυθεί το αμφιλεγόμενο αντιστάθμισμα μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας (Tarabusi & Guarini, 2018).

{tocify} $title={Περιεχόμενα}

Δείκτες

Δύο τύποι αποσύνδεσης αναγνωρίζονται κυρίως, η Σχετική Αποσύνδεση και η Απόλυτη Αποσύνδεση (Green Growth). Ο πλέον συνήθως χρησιμοποιούμενος δείκτης για τη μέτρηση της οικονομικής μεγέθυνσης είναι το ΑΕΠ (Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν), όμως εδώ χρησιμοποιείται το Πραγματικό ΑΕΠ κατά κεφαλήν (RGDP). Σύμφωνα με τη Eurostat, ο δείκτης αυτός υπολογίζεται ως ο λόγος του πραγματικού ΑΕΠ προς τον μέσο πληθυσμό ενός συγκεκριμένου έτους. Το ΑΕΠ μετρά την αξία της συνολικής τελικής παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται από μια οικονομία εντός συγκεκριμένης χρονικής περιόδου. Περιλαμβάνει αγαθά και υπηρεσίες που διατίθενται σε αγορές (ή θα μπορούσαν να διατεθούν σε αγορές), καθώς και προϊόντα που παράγονται από τη γενική κυβέρνηση και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. Αποτελεί μέτρο της οικονομικής δραστηριότητας και χρησιμοποιείται επίσης ως υποκατάστατο μέγεθος για την εξέλιξη του υλικού βιοτικού επιπέδου μιας χώρας.

Από την άλλη πλευρά, ένας ευρέως χρησιμοποιούμενος δείκτης για τη μέτρηση της περιβαλλοντικής πίεσης είναι οι Καθαρές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου (NGG). Σύμφωνα με τη Eurostat, ο δείκτης αυτός μετρά τις συνολικές εθνικές εκπομπές, συμπεριλαμβανομένης της διεθνούς αεροπορίας, του αποκαλούμενου ‘Kyoto basket’ αερίων του θερμοκηπίου, το οποίο περιλαμβάνει το διοξείδιο του άνθρακα (`CO_2`), το μεθάνιο (`CH_4`), το υποξείδιο του αζώτου (`N_2 O`) και τα λεγόμενα F-gases (υδροφθοράνθρακες, υπερφθοράνθρακες, τριφθοριούχο άζωτο (`NF_3`) και εξαφθοριούχο θείο (`SF_6`), από όλους τους τομείς των απογραφών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, συμπεριλαμβανομένης της διεθνούς αεροπορίας και των έμμεσων εκπομπών `CO_2`).

Δεδομένα & Μεθοδολογία

Για την ανάλυσή μας χρησιμοποιούνται τα σύνολα δεδομένων των δεικτών για τις χρονικές περιόδους 2000–2009 και 2010–2019 για τις ευρωπαϊκές χώρες. Και τα δύο σύνολα δεδομένων, τόσο για το Πραγματικό ΑΕΠ κατά κεφαλήν όσο και για τις Καθαρές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου (`CO_2`, `N_2 O`, `CH_4`, `HFC`, `PFC`, `SF_6`, `NF_3`), προέρχονται από τη Eurostat (sdg_08_10 και sdg_13_10). Για μια δεδομένη χώρα σε χρόνο j, έστω ότι `Y_j` είναι το Πραγματικό ΑΕΠ κατά κεφαλήν και `H_j` το επίπεδο της περιβαλλοντικής πίεσης. Οι αντίστοιχοι ρυθμοί μεταβολής ως προς τον χρόνο `j + n` δίνονται ως εξής:

•  `y = \frac{Y_(j+n) - Y_j}{Y_j} => y = \frac{Y_(j+n)}{Y_j} - 1`
•  `h = \frac{H_(j+n) - H_j}{Y_j} => h = \frac{H_(j+n)}{H_j} - 1`

Το νέφος σημείων εκτείνεται σε σημαντικό αριθμό παρατηρήσεων σε καθεμία από τις έξι ανοικτές περιοχές του επιπέδου (και ορισμένα σημεία ενδέχεται να βρίσκονται αυθαίρετα κοντά σε καθεμία από τις έξι ημιευθείες, καθώς και κοντά στην αρχή των αξόνων), γεγονός που καταδεικνύει ότι κάθε θεωρητικά δυνατός συνδυασμός προσήμων για τα y, h και τη διαφορά τους y − h δύναται πράγματι να εμφανισθεί και δεν μπορεί να αγνοηθεί. Οι μεταβλητές y και h δεσμεύονται αποκλειστικά από τους περιορισμούς: `x, y > -1`. Επιπλέον, στο τέλος του άρθρου παρατίθεται πίνακας, ο οποίος περιλαμβάνει αναλυτικά τις τιμές των y και h για κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις χρονικές περιόδους 2000–2009 και 2010–2019.

Αποτελέσματα

Figure 1: Combinations (x, y) of countries, for the time period 2000 - 2009
[Own Processing]

Παρατηρώντας το Figure 1, διαπιστώνεται ότι η πλειονότητα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την περίοδο 2000–2010 βρισκόταν σε καθεστώς αποσύνδεσης, απόλυτης (πράσινη ανάπτυξη) ή σχετικής. Ειδικότερα, το Λουξεμβούργο, η Κροατία, η Πολωνία, η Βουλγαρία, η Λιθουανία και η Εσθονία εντάσσονταν στη φάση της σχετικής αποσύνδεσης, γεγονός που συνεπάγεται ότι η οικονομική μεγέθυνση των χωρών αυτών υπερέβαινε την αύξηση της περιβαλλοντικής πίεσης (`h < y` και `h > 0`). Η Αυστρία βρισκόταν σε δυσμενέστερη κατάσταση σε σύγκριση με τις προαναφερθείσες χώρες, καθώς η περιβαλλοντική πίεση κατά την περίοδο 2000–2009 ήταν υψηλότερη από την οικονομική μεγέθυνση (`y < h` και `y > 0`).

Η Μάλτα, η Κύπρος, η Ελλάδα, η Σλοβενία, η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Φινλανδία, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Δανία, η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες, η Ισπανία, η Γαλλία, η Σουηδία, η Σλοβακία, το Βέλγιο και η Λετονία βρίσκονταν στη φάση της απόλυτης αποσύνδεσης (πράσινη ανάπτυξη), όπου συνυπάρχουν οικονομική μεγέθυνση και μείωση της περιβαλλοντικής πίεσης (`h < y`, `h < 0` και `y > 0`). Αντιθέτως, στην Ιταλία η περιβαλλοντική πίεση υπερέβαινε την οικονομική μεγέθυνση κατά την περίοδο 2000–2009 (`h < y` και `y < 0`). 

Figure 2: Combinations (x, y) of countries, for the time period 2010 - 2019
[Own Processing]

Παρατηρώντας το Figure 2, καθίσταται σαφές ότι δεν παρατηρούνται δραστικές μεταβολές. Η πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών εξακολουθεί να βρίσκεται είτε στη φάση της απόλυτης αποσύνδεσης (πράσινη ανάπτυξη) είτε στη φάση της σχετικής αποσύνδεσης. Αναλυτικά, η Λετονία, η Βουλγαρία, η Τσεχία και η Πολωνία εντάσσονται στη φάση της σχετικής αποσύνδεσης (`h < y` και `h > 0`). Στη Λιθουανία και τη Σλοβενία η περιβαλλοντική πίεση υπερβαίνει την οικονομική μεγέθυνση κατά την εξεταζόμενη περίοδο (`y < h` και `y > 0`). Στη φάση της πράσινης ανάπτυξης εντάσσονται η Πορτογαλία, η Ουγγαρία, η Κροατία, η Αυστρία, η Κύπρος, η Ισπανία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία, η Σλοβακία, η Εσθονία, οι Κάτω Χώρες, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, η Φινλανδία, η Δανία, η Μάλτα και η Σουηδία κατά την τελευταία δεκαετία (`h < y`, `h < 0` και `y > 0`). Αντιθέτως, στην Ελλάδα η οικονομική μεγέθυνση είναι αρνητική, αν και παραμένει υψηλότερη από την περιβαλλοντική πίεση (`h < y` και `y < 0`).

Συμπερασματικά, η πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών εντάσσεται στη φάση της πράσινης ανάπτυξης και στις δύο δεκαετίες. Κατά την τελευταία δεκαετία, η Αυστρία, το Λουξεμβούργο, η Κροατία και η Εσθονία μετακινούνται προς τη φάση της πράσινης ανάπτυξης. Παράλληλα, η Σλοβενία μετακινείται από τη φάση της πράσινης ανάπτυξης και η Λιθουανία από τη φάση της σχετικής αποσύνδεσης προς τη φάση "`0 < y < h`". Επιπλέον, η Ιταλία και η Ελλάδα ανταλλάσσουν θέσεις, καθώς η Ιταλία μετακινείται από τη φάση "`0 < h < y`" προς την πράσινη ανάπτυξη, ενώ η Ελλάδα μετακινείται από την απόλυτη αποσύνδεση προς τη φάση "`0 < h < y`".

Πίνακας Δεδομένων

Country	2000 - 2009		2010 - 2019
	Environmental  Pressure (h)	Economic Growth (y)	Environmental  Pressure (h)	Economic Growth (y)
Austria	0.1481	0.0984	-0.0833	0.0769
Belgium	-0.1959	0.0940	-0.1600	0.0825
Bulgaria	0.2245	0.6622	0.0625	0.3051
Croatia	0.1667	0.3450	-0.0612	0.1970
Cyprus	-0.0382	0.1699	-0.0924	0.0842
Czech	-0.1007	0.3081	0.0078	0.2290
Denmark	-0.1507	0.0244	-0.3008	0.1239
Estonia	0.0101	0.4284	-0.1575	0.4024
Finland	-0.3670	0.1193	-0.2952	0.0590
France	-0.1667	0.0456	-0.1600	0.0857
Germany	-0.1181	0.0578	-0.1538	0.1265
Greece	-0.0508	0.2249	-0.2453	-0.1186
Hungary	-0.1507	0.2453	-0.0161	0.3297
Ireland	-0.2350	0.0893	-0.1161	0.6384
Italy	-0.1474	-0.0303	-0.2073	0.0108
Latvia	-6.0000	0.6705	0.1224	0.4655
Lithuania	0.3793	0.6673	0.6176	0.5525
Luxembourg	0.1013	0.1308	-0.2538	0.0177
Malta	-0.0494	0.1389	-0.3291	0.3783
Netherlands	-0.1088	0.0884	-0.1679	0.0912
Poland	0.0000	0.4062	0.0000	0.3851
Portugal	-0.2237	0.0296	-0.0169	0.0989
Slovakia	-0.0139	0.5283	-0.1507	0.2601
Slovenia	-0.0484	0.2568	0.3667	0.1673
Spain	-0.1477	0.0764	-0.1250	0.0938
Sweden	-0.1875	0.1198	-0.4000	0.1059

Πηγές

• Kasztelan, A. (2017). Green Growth, Green Economy and Sustainable Development: Terminological and Relational Discourse. Prague Economic Papers, 26(4), 487-499. https://doi.org/10.18267/j.pep.626
  
  
• Tarabusi, C., & Guarini, G. (2018). An axiomatic approach to decoupling indicators for green growth. Ecological Indicators, 84, 515-524. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2017.07.061